در مطلب قبلی دیدیم که چگونه پیشرفت‌های علمی دانشمندان شرقی و خصوصاً مسلمانان از جمله ابویوسف کندی، زکریای رازی و ابوعلی سینا، بستر مناسبی برای صنعت عطرسازی مدرن به وجود آورد. پس از دوران طلایی علمی مسلمانان و طلوع آفتاب پیشرفت در سرزمین‌های غربی و اروپا، کشورهای اروپایی پرچمدار صنعت عطر و اسانس‌های عطری و ادکلن در جهان شدند و این موضوع تا امروز پابرجا باقی مانده است.


تاریخچه عطر در اروپا
دانش و صنعت عطرسازی در اوایل قرن هشتم و نهم میلادی و از طریق مراودات گسترده اروپائیان با اعراب و مسلمانان (خصوصاً در مناطق اسپانیا و ایتالیا) به اروپا وارد شد. در آن زمان شهرهای اسپانیا یا همان اندلس به مرکز عطرسازی جهان تبدیل شده و تجارت این عطرها در سراسر دنیا رونق پیدا کرده بود. در دست نوشته‌هایی که از یک راهب از کلیسای سنت ماریا نولا در فلورانس ایتالیا برجا مانده و متعلق به قرن سیزدهم میلادی می‌باشد، دستورالعمل‌هایی مربوط به ساخت و تولید عطر پیدا شده است.

کلیسای سنت ماریا نولا

همانند سایر تمدن‌ها و ملل مختلف، اروپائیان نیز از صدها سال پیش از آن با عطر و رایحه خوش آشنایی داشتند و نمونه‌های بسیار ساده و ابتدایی از عطر (مانند له کردن گیاهان خوشبو یا سوزاندن آنها) را تولید می‌کردند، اما اولین عطر به شکل امروزی آن که از ترکیب روغن معطر (اسانس) با الکل به دست می‌آمد، در قرن چهاردهم میلادی و به دستور ملکه الیزابت مجارستان ساخته و در سراسر اروپا با نام Hungary Water یا “آبی از سرزمین مجارستان” شناخته می‌شد. اسانس این عطر از عصاره گیاه رزماری، آویشن و نوشیدنی برندی تهیه می‌شد و به همین دلیل علاوه بر کاربرد آرایشی، از آن برای درمان و مقاصد پزشکی نیز استفاده می‌گردید. این عطر از قرن چهاردهم میلادی تا قرن هجدهم که عطری با نام “ادکلن” باعث ایجاد یک انقلاب بزرگ در این صنعت شد، محبوب‌ترین و شناخته شده‌ترین عطر در اروپا و غرب بود.


ملکه الیزابت مجارستان

عطر در عصر رنسانس و شکوفایی عطرسازی ایتالیا و فرانسه
از ابتدای قرن چهاردهم میلادی، شهر گرس در فرانسه به مرکز اصلی کاشت و تهیه گلها و گیاهان مورد نیاز صنعت عطرسازی تبدیل شد که هم اکنون نیز از این شهر به عنوان پایتخت عطر جهان نام برده می‌شود. در عصر رنسانس (قرن‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی) در فرانسه، عطرها بیشتر توسط خاندان سلطنتی و اشرافیان استفاده می‌شدند و بیشتر از آنکه جنبه آرایشی و تزئینی داشته باشند، برای از بین بردن بوی نامطبوع بدن کاربرد داشتند. همزمان با رنسانس و رونق گرفتن عطرسازی به عنوان یک صنعت در اروپا و خصوصاً فرانسه، ایتالیا نیز شاهد شکوفایی این هنر در گوشه و کنار سرزمین خود شده بود.

نمایی از شهر گرس در فرانسه

در قرن شانزدهم میلادی کاترین مدیچی، اشراف زاده ایتالیایی که با پادشاه فرانسه به نام هنری دوم ازدواج کرده بود و ملکه فرانسه محسوب می‌شد، عطرساز چیره دست ایتالیایی به نام رناتو بیانکو را با خود به پاریس آورد و به این ترتیب پای هنر ناب عطرسازی ایتالیا به فرانسه گشوده شد. گفته می‌شود که خانه رناتو بیانکو از طریق تونل‌های زیرزمینی به آزمایشگاه عطر او متصل شده بود تا از سرقت فرمول‌های عطرسازی او جلوگیری شده و هیچکس جز او به روش تولید آن عطرها دست پیدا نکند.


کاترین مدیچی

در آن زمان استفاده از دستکش‌های معطر در فرانسه رونق فراوانی یافته و به یکی از کالاهای مورد مصرف مردم تبدیل شده بود. گفته می‌شود که ملکه کاترین برای قتل دشمنان خود به رناتو بیانکو دستور داده بود تا عطری زهرآلود طراحی کرده و دستکش‌ها را به این عطر آغشته نماید تا علت مرگ قربانیان به راحتی قابل تشخیص نباشد. به لطف هنر و زحمات رناتو بیانکو ایتالیایی، فرانسه به سرعت به مرکز اصلی صنعت عطرسازی جهان تبدیل شد و شهر گرس که از دو قرن پیش در زمینه کاشت گل و گیاه معطر فعال شده بود، حالا بزرگترین و مهمترین نقطه در جهان برای تهیه مواد اولیه عطر به شمار می‌رفت.

رناتو بیانکو در حال فروش دستکش عطری زهرآلود

از آن زمان تا کنون شهرهای گرس در فرانسه و سیسیل و کالابریا در ایتالیا به عنوان مراکز اصلی تهیه مواد اولیه عطر و ادکلن در جهان شناخته شده و این کشورها به عنوان قطب‌های طراحی، ساخت و تجارت عطر، ادکلن و اسانس‌های عطری در دنیا محسوب می‌شوند.

مزرعه لاوندر (اسطوخودوس) در گرس فرانسه

با وقوع انقلاب صنعتی و احداث کارخانه‌ها و بهره‌گیری از ماشین آلات، تحول شگرفی در عطرسازی اروپا رخ داد که در قسمت بعدی به آن اشاره خواهیم کرد و به بررسی صنعت عطرسازی معاصر و مدرن اروپا خواهیم پرداخت.

فهرست